سال تحصیلی ۱۴۰۵‌ــ۱۴۰۴ در حالی به روزهای پایانی خود نزدیک می‌شود که ابهام و بی‌نظمی بر روند برگزاری امتحانات پایان سال سایه انداخته است. امتحانات مدارس به‌طور معمول، از ابتدای خرداد آغاز می‌شود، اما وزارت آموزش‌ و پرورش اکنون از احتمال تعویق آزمون‌ها و تمدید آموزش مجازی تا نهم خرداد سخن می‌گوید. هم‌زمان، درباره برگزاری غیرحضوری امتحانات نیز گمانه‌زنی‌هایی مطرح شده است؛ موضوعی که سرپرست مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت آموزش‌ و پرورش نیز آن را تایید کرده و گفته که امتحانات دوره ابتدایی به‌ صورت غیرحضوری برگزار خواهد شد و برگزاری حضوری برخی آزمون‌ها در پایه‌های دیگر نیز «مشروط» است. احتمال تعویق امتحانات نهایی پایه‌های یازدهم و دوازدهم نیز مطرح شده، با این حال این فقط سوی ظاهری ماجرا است و اصل موضوع ناکارآمدی آموزش مجازی در ایران است. آن هم در بستر شبکه موسوم به «شاد» که حتی مسئولان دولتی نیز اذعان کرده‌اند زیرساخت‌های فنی لازم را برای پوشش آموزش آنلاین ۱۶ میلیون دانش‌آموز ندارد. در نتیجه آنچه در عمل با تعطیلی‌های پیاپی مدارس رخ داده، چیزی جز عقب‌ ماندن میلیون‌ها دانش‌آموز از روند عادی آموزش، افت تحصیلی گسترده و تشدید شکاف آموزشی نبوده است. به زبان ساده‌تر می‌توان گفت که دانش‌آموزان در ایران طی سال تحصیلی جاری عملا درس و مدرسه نداشتند. بررسی روزهای تعطیل مدارس از ابتدای سال تحصیلی جاری تا بیست‌وسوم اردیبهشت‌ماه نشان می‌دهد که مدارس کلان‌شهرهای ایران در مجموع حدود ۸۰ روز؛ یعنی نزدیک به سه ماه کاملا تعطیل بوده‌اند. با این حال، در تمام این مدت، مقام‌های آموزش‌ و پرورش مدعی بودند که روند آموزش متوقف نشده و کلاس‌ها به‌صورت غیرحضوری و مجازی برگزار شده است. در نیمسال نخست، آلودگی شدید هوا، کمبود گاز و بحران انرژی بارها به تعطیلی مدارس انجامید و از اواخر زمستان تا روزهای پایانی اردیبهشت نیز شرایط اضطراری ناشی از فضای جنگی، تعطیلی‌ها را به دنبال داشت. در تمام این دوره‌ها، مسئولان با ادعای ادامه آموزش مجازی، کوشیدند چنین القا کنند که تعطیلی فیزیکی مدارس به معنای تعطیلی آموزش نیست، اما این روایت رسمی با تجربه واقعی میلیون‌ها دانش‌آموز و خانواده‌ آنان فاصله‌ای جدی دارد. به‌ویژه در دوره تعطیلی‌های مرتبط با شرایط جنگی که قطعی و اختلال گسترده اینترنت در کنار ضعف زیرساخت‌های شبکه شاد و ناتوانی آن در اتصال پایدار حتی به اینترنت داخلی، عملا امکان آموزش مجازی را از بین برده بود. در چنین شرایطی، بسیاری از دانش‌آموزان یا اساسا به کلاس‌ها دسترسی نداشتند یا آموزش آنلاین برایشان به تجربه‌ای ناقص، پراکنده و بی‌کیفیت تبدیل شد. گزارش‌های میدانی نیز نشان می‌دهد که آموزش غیرحضوری در فضایی ناکارآمد به دردسری جدی برای خانواده‌ها و دانش‌آموزان تبدیل شده است. در عین حال که والدین می‌کوشند حضور فرزندانشان را در مدرسه مجازی تضمین کنند، آن‌ها این کلاس‌ها و آموزش‌ها را جدی نمی‌گیرند و تمایلی به‌ شرکت در آن‌ها ندارند. با وجود این، مسئولان آموزش‌ و پرورش همچنان اصرار دارند که آموزش غیرحضوری موفق بودند و روند درس و مدرسه بدون وقفه ادامه یافته است. حتی وزارت آموزش‌ و پرورش به‌تازگی از تمدید یک‌ هفته‌ای آموزش غیرحضوری خبر داد و اعلام کرد که امتحانات پایان سال به جای اول خرداد، از نهم این ماه آغاز می‌شود. اصرار بر ادامه آموزش غیرحضوری در حالی است که از لابه‌لای اطلاعیه‌ها و اخبار وزارت آموزش‌ و پرورش، آشکار می‌شود که زیرساخت‌ها پایداری موردنیاز را نداشتند و حتی سرمایه‌گذاری ۱.۷ همتی وزارت ارتباطات برای پشتیبانی و توسعه نیز نتوانست آموزش آنلاین ۱۶ میلیون دانش‌آموز را تضمین کند. تا آنجا که حتی سازمان بازرسی کل کشور با ارسال نامه‌ای به دولت، با لحن هشدارآمیز خواستار تقویت زیرساخت‌های سخت‌افزاری شبکه شاد شد. سازمان بازرسی کل کشور در این نامه، ادعای «اقبال عمومی» معلمان، والدین و دانش‌آموزان به شبکه شاد را مطرح کرد و در عین حال افزود که «ادامه فعالیت آن نیازمند زیرساخت‌های به‌روز، کافی و پایدار است». بر مبنای این گزارش، «هم‌زمانی ورود کاربران و افزایش ترافیک، موجب کندی عملکرد سامانه شده و همین مسئله ضرورت ارتقای سخت‌افزاری و تامین منابع مالی لازم را دوچندان کرده است». صرف‌نظر از اینکه سامانه آموزش مجازی جمهوری اسلامی به دلیل ضعف‌های فنی و اختلال اینترنت، ظرفیت پاسخگویی سخت‌افزاری به نیازهای آموزش آنلاین را نداشت، این نوع آموزش به دلایل نرم‌افزاری نیز کارکرد مناسب را ندارد و بررسی‌ها نشان می‌دهد که استفاده از آن در حد ادعا و تبلیغ است، چون دانش‌آموزان زیادی عملا از حضور در کلاس‌های مجازی خودداری کرده‌اند. یک زن ۴۰ ساله‌ ساکن تهران که دو فرزند دانش‌آموز در پایه‌های یازدهم و پنجم ابتدایی دارد، می‌گوید از زمانی که مدارس غیرحضوری شدند، «عملا درس و مدرسه هم تعطیل شد». به گفته او، فرزندش که در پایه یازدهم تحصیل می‌کند، حتی یک‌ بار هم به‌طور کامل در کلاس‌های آنلاین حضور نداشت و این مسئله مدام بین او و دختر نوجوانش چالش به‌ وجود آورد. او می‌گوید بسیاری از کلاس‌ها تنها با حضور دو یا سه دانش‌آموز برگزار می‌شوند و دختر من هم می‌گوید وقتی دیگران سر کلاس نمی‌آیند، من چرا بروم؟ ضمن اینکه در برخی دروس، معلمان هم در کلاس حاضر نمی‌شوند و آموزش‌ را به ارسال چند فایل و تکلیف محدود می‌کنند. Read More This section contains relevant reference points, placed in (Inner related node field) او وضعیت را درباره فرزند دیگرش که در مقطع پنجم ابتدایی تحصیل می‌کند، نیز مشابه توصیف می‌کند و می‌گوید بیش از هر چیز نگران آسیب دیدن مهارت خواندن و نوشتن او است؛ مهارت‌هایی که به گفته این مادر، در جریان آموزش‌های مجازی پراکنده و بی‌کیفیت، به‌شدت تضعیف شده‌اند. در پیوند با همین موضوع، پسر نوجوان دانش‌آموزی در مقطع متوسطه دوم نیز به ایندیپندنت فارسی می‌گوید که تقریبا هیچ‌یک از همکلاسی‌هایش در کلاس‌های مجازی شرکت نمی‌کنند و به‌خصوص در چند ماه اخیر، «درس و مدرسه روی هوا بوده است». اکنون که سال تحصیلی در حال پایان است، روشن شده که آموزش مجازی در ایران در بسیاری موارد خود به بخشی از بحران آموزشی تبدیل شده است. با این حال، تداوم شرایط بحرانی در ایران، از احتمال ادامه تنش‌های منطقه‌ای و وضعیت جنگی گرفته تا بحران آلودگی هوا و کمبود انرژی، نشان می‌دهد که تعطیلی‌های مکرر مدارس در سال تحصیلی آینده نیز دور از انتظار نیست. روندی که نتیجه‌اش آنقدر خطرناک است که می‌تواند بر سواد خواندن و نوشتن کودکان به‌خصوص در مقطع ابتدایی پیامدهای بسیاری داشته باشد. آموزش مجازی به شیوه فعلی دردسرهای دیگری نیز دارد. چنانچه طبق گزارش روزنامه اعتماد، نظم روزمره خانواده‌ها را مختل و خانه را به فضایی چندمنظوره و فرسایشی تبدیل می‌کند؛ فضایی که باید هم‌زمان نقش مدرسه، محل کار، محیط استراحت و زیست خانوادگی را ایفا کند. در چنین وضعیتی، نه‌تنها کیفیت آموزش افت می‌کند، بلکه فشار روانی و اقتصادی مضاعفی نیز به خانواده‌ها تحمیل می‌شود. از سوی دیگر، کاهش تحرک جسمی، وابستگی بیشتر کودکان به گوشی و اینترنت، افت انگیزه تحصیلی و محرومیت طولانی‌مدت دانش‌آموزان از تعامل اجتماعی با همسالان، از دیگر مسائلی است که نمی‌توان پیامدهای آن را نادیده گرفت.   ایرانآموزش غیرحضوریآموزش مجازیشبکه شاداختلال اینترنتقطع اینترنتآموزش‌وپرورشتعطیلی مدارسجنگآلودگی هوااکنون که سال تحصیلی در حال پایان است، روشن شده که آموزش مجازی در ایران خود به بخشی از بحران آموزشی تبدیل شده استایندیپندنت فارسیپنج شنبه, مه 14, 2026 - 19:15 <p dir="rtl">کودکی در حال آموزش از طریق شبکه شاد‌ــ فرارو</p> سیاسی و اجتماعیrelated nodes: شبکه شاد همچنان جامانده از تحصیل داردیک سال آموزش مجازی، بالای تپه‌ها و پشت‌بام‌ها، انزوا و ترک تحصیلمعضلات آموزش مجازی در ایرانType: newsSEO Title: آموزش مجازی از ادعا تا واقعیت؛ دانش‌آموزان از خالی بودن کلاس‌ها خبر می‌دهندInner related node: معضلات آموزش مجازی در ایرانیک سال آموزش مجازی، بالای تپه‌ها و پشت‌بام‌ها، انزوا و ترک تحصیلشبکه شاد همچنان جامانده از تحصیل داردcopyright: